สิทธิวันลาป่วยตามกฎหมายแรงงาน ลาได้กี่วัน ต้องใช้ใบรับรองแพทย์ไหม?

ณชนก ปิติมานะอารี
ณชนก ปิติมานะอารี
ณชนก ปิติมานะอารี ·Updated on พฤษภาคม 26, 2026 ·5 min read
สิทธิวันลาป่วยตามกฎหมายแรงงาน ลาได้กี่วัน ต้องใช้ใบรับรองแพทย์ไหม?
สิทธิวันลาป่วยตามกฎหมายแรงงาน ลาได้กี่วัน ต้องใช้ใบรับรองแพทย์ไหม?

การลางานเมื่อร่างกายไม่พร้อม ไม่ใช่แค่เรื่องของการปฏิบัติตามกฎหมายแรงงาน แต่คือบททดสอบสำคัญที่สะท้อนถึงระดับความใส่ใจและวัฒนธรรมขององค์กร การบริหารจัดการสิทธิการลาป่วยด้วยความเข้าใจที่ถูกต้อง ไม่เพียงช่วยปกป้องบริษัทจากข้อพิพาททางกฎหมาย แต่ยังเป็นรากฐานในการสร้าง 'ความไว้วางใจ' ระหว่างนายจ้างและบุคลากรในระยะยาว

'การลาป่วย' คืออะไร?

การลาป่วย (Sick Leave) คือ สิทธิพื้นฐานตามกฎหมายแรงงานที่อนุญาตให้พนักงานหยุดงานเพื่อพักรักษาตัว เมื่อมีอาการเจ็บป่วยทางร่างกายหรือจิตใจจนไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ตามปกติได้ โดยมีจุดประสงค์หลักเพื่อคุ้มครองสุขภาวะของคนทำงาน และป้องกันการแพร่กระจายของโรคติดต่อภายในองค์กร

สิทธิวันลาป่วยที่องค์กรต้องรู้

เพื่อออกแบบนโยบายบริษัทให้สอดคล้องกับกฎหมายและหลักมนุษยธรรม นี่คือกรอบข้อบังคับหลักที่ HR ต้องทำความเข้าใจ
  • ลาได้ 'เท่าที่ป่วยจริง' โดยไม่มีเพดานจำกัด: ลูกจ้างมีสิทธิ์ลางานเพื่อพักฟื้นร่างกายได้เสมอหากมีอาการเจ็บป่วยจนไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ กฎหมายไม่ได้กำหนดตัวเลขสูงสุดของจำนวนวันลาป่วยตลอดทั้งปีไว้
  • นายจ้างจ่ายค่าจ้างสูงสุด '30 วันทำงานต่อปี': แม้พนักงานจะมีสิทธิ์ลาหยุดได้ตามที่ป่วยจริง แต่นายจ้างมีภาระผูกพันในการจ่ายค่าจ้างให้ตามปกติสูงสุดเพียง 30 วันทำงานในหนึ่งปีปฏิทินเท่านั้น หากพนักงานจำเป็นต้องลาป่วยต่อเนื่องตั้งแต่วันที่ 31 เป็นต้นไป องค์กรสามารถปรับสถานะเป็น 'Leave without pay' หรือไม่จ่ายค่าจ้างในวันนั้นได้
  • ขอ 'ใบรับรองแพทย์' ได้เมื่อลาติดต่อกัน 3 วันขึ้นไป: หากบุคลากรลาป่วยต่อเนื่องตั้งแต่ 3 วันทำงาน องค์กรมีสิทธิ์ร้องขอใบรับรองแพทย์จากสถานพยาบาลของรัฐหรือแพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่ง หากพนักงานไม่สามารถจัดหามาได้ จะต้องเปิดโอกาสให้พนักงานชี้แจงเหตุผลตามความเป็นจริง
  • อาการเจ็บป่วยจากการทำงาน ไม่นับรวมในโควตานี้: หากพนักงานประสบอุบัติเหตุในเวลางาน ป่วยด้วยโรคอันเนื่องมาจากการปฏิบัติหน้าที่ หรือใช้สิทธิลาคลอดบุตร กรณีเหล่านี้จะไม่ถูกนับรวมเป็นวันลาป่วยทั่วไป เนื่องจากกฎหมายมีหมวดหมู่การคุ้มครองและอัตราการจ่ายเงินชดเชยแยกไว้ต่างหากอย่างชัดเจน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ): ไขข้อข้องใจเรื่องการลาป่วย

Q: ลาป่วย 1-2 วัน นายจ้างบังคับให้แสดงใบรับรองแพทย์ได้หรือไม่?

A: ตามกฎหมายแล้วไม่สามารถบังคับได้ หากพนักงานลาป่วยระยะสั้นเพียง 1 หรือ 2 วัน องค์กรไม่มีสิทธิ์เรียกร้องใบรับรองแพทย์เพื่อเป็นหลักฐานยืนยัน อย่างไรก็ตาม บริษัทสามารถวางระเบียบปฏิบัติให้พนักงานแจ้งหัวหน้างานล่วงหน้า หรือแจ้งทันทีที่ประเมินอาการได้ เพื่อให้ทีมสามารถบริหารจัดการภาระงานที่เหลืออยู่ได้อย่างไร้รอยต่อ

Q: พนักงานที่อยู่ในช่วงทดลองงาน (Probation) มีสิทธิ์ลาป่วยพร้อมรับค่าจ้างหรือไม่?

A: มีสิทธิ์อย่างครบถ้วน กฎหมายคุ้มครองแรงงานมอบสิทธิพื้นฐานนี้ให้พนักงานตั้งแต่วันแรกที่ก้าวเข้ามาทำงาน พนักงานในช่วงทดลองงานสามารถลาป่วยได้ตามความเป็นจริง และองค์กรต้องจ่ายค่าจ้างในวันลาสูงสุด 30 วันทำงานต่อปี ในมาตรฐานเดียวกับพนักงานประจำ

Q: การลางานไปตรวจสุขภาพประจำปีหรือทำฟัน ถือเป็นการลาป่วยหรือไม่?

A: ไม่ถือเป็นการลาป่วยตามกฎหมาย เจตนารมณ์ของการลาป่วยคือการหยุดพักเมื่อเกิดอาการเจ็บป่วยกะทันหันจนไม่สามารถทำงานได้ การนัดหมายแพทย์ล่วงหน้าเพื่อตรวจสุขภาพ ขูดหินปูน หรือทำศัลยกรรมความงามที่ไม่ใช่อุบัติเหตุ พนักงานจะต้องใช้สิทธิ 'ลากิจ' หรือ 'ลาพักร้อน' ตามที่องค์กรกำหนดไว้แทน

Q: หากพนักงานป่วยหนักและลาต่อเนื่องเกิน 30 วัน นายจ้างมีสิทธิ์เลิกจ้างได้ทันทีหรือไม่?

A: องค์กรไม่สามารถใช้เหตุผลเรื่องการลาป่วยเกิน 30 วันมาเป็นข้ออ้างเพียงข้อเดียวในการเลิกจ้างเพื่อหลีกเลี่ยงการจ่ายค่าชดเชยได้ การกระทำดังกล่าวไม่ถือเป็นความผิดร้ายแรงทางวินัย แต่ในกรณีที่พนักงานประสบภาวะเจ็บป่วยเรื้อรังจนหย่อนความสามารถในการทำงาน และไม่สามารถกลับมารับผิดชอบหน้าที่เดิมได้อีกต่อไป นายจ้างสามารถยุติการจ้างงานได้ ภายใต้เงื่อนไขที่ว่าจะต้องจ่าย 'ค่าชดเชยการเลิกจ้าง' ตามเกณฑ์อายุงานอย่างถูกต้องตามกฎหมาย