เมื่อเข้าสู่ฤดูกาลยื่นภาษีช่วงต้นปี นอกจากเรื่องการหาค่าลดหย่อนแล้ว ปัญหาคลาสสิกที่มักสร้างความสับสนให้กับพนักงาน โดยเฉพาะเด็กจบใหม่ หรือคนที่เพิ่งเริ่มมีรายได้เสริม คือความสงสัยว่า 'ตกลงต้องยื่นแบบไหน? 90 หรือ 91?'

คำถามนี้มักวนกลับมาที่ฝ่าย HR หรือนายจ้างอยู่เสมอ วันนี้ HappyWork จะมาสรุปความแตกต่างและหลักเกณฑ์ในการเลือกใช้แบบยื่นภาษีให้ถูกต้อง เพื่อให้การจัดการเรื่องภาษีเป็นเรื่องง่ายและถูกต้องตามกฎหมาย

ภ.ง.ด.90 กับ ภ.ง.ด.91 ต่างกันอย่างไร?

ภ.ง.ด.91 คือ แบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา สำหรับผู้ที่มีเงินได้จากการ 'จ้างแรงงาน' (เงินเดือน) เพียงประเภทเดียว ตามมาตรา 40(1)

ภ.ง.ด.90 คือ แบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา สำหรับผู้ที่มีเงินได้ 'กรณีทั่วไป' คือมีรายได้อื่น ๆ นอกเหนือจากเงินเดือน หรือมีรายได้หลายช่องทางผสมกัน ตามมาตรา 40(1) ถึง 40(8)

สรุปหลักเกณฑ์: ใครต้องยื่นแบบไหน?

HappyWork สรุปให้ไว ๆ เลยว่า หัวใจสำคัญของการเลือกใช้แบบฟอร์มอยู่ที่ 'แหล่งที่มาของรายได้' ไม่ใช่ตำแหน่งงานหรืออาชีพ

• หากมีรายได้จากเงินเดือนเพียงอย่างเดียว ให้ยื่น ภ.ง.ด.91
• หากมีรายได้จากช่องทางอื่นเสริมเข้ามาด้วย เช่น ขายของออนไลน์, รับจ้างอิสระ, เงินปันผลหุ้น หรือ ปล่อยเช่าคอนโด จะต้องเปลี่ยนไปยื่น ภ.ง.ด.90 ทันที

เจาะลึกประเภทเงินได้ เช็กให้ชัวร์ก่อนยื่น

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น ลองสำรวจดูว่ารายได้ของเราเข้าข่ายข้อไหนบ้าง

1. กลุ่มที่ยื่น ‘ภ.ง.ด.91’ - มนุษย์เงินเดือน Full-time อย่างเดียว
   ใช้สำหรับผู้ที่มีเงินได้พึงประเมินตาม มาตรา 40(1) เพียงอย่างเดียว ได้แก่:
   • เงินเดือน, ค่าจ้าง
   • โบนัส, บำเหน็จ
   • ค่าล่วงเวลา (OT)
   • เงินที่นายจ้างจ่ายให้ครั้งเดียวเมื่อออกจากงาน
   
   
2. กลุ่มที่ยื่น ‘ภ.ง.ด.90’ - คนที่มีรายได้หลายทาง / อาชีพอิสระ / นักลงทุน
   ใช้สำหรับผู้ที่มีเงินได้พึงประเมินประเภทอื่น ๆ ร่วมด้วย หรือไม่มีเงินเดือนเลย มีแต่รายได้อื่น ได้แก่:
   • 40(1): เงินเดือน (ถ้ายื่น 90 ให้นำเงินเดือนมารวมคำนวณในนี้ด้วย)
   • 40(2): ค่าจ้างรับทำงานให้, ค่านายหน้า, ฟรีแลนซ์
   • 40(3): ค่าลิขสิทธิ์, ทรัพย์สินทางปัญญา
   • 40(4): ดอกเบี้ย, เงินปันผล (นักลงทุนต้องใช้อันนี้)
   • 40(5): ค่าเช่าทรัพย์สิน (บ้าน, รถ, ที่ดิน)
   • 40(6): วิชาชีพอิสระ (หมอ, วิศวะ, สถาปนิก, บัญชี, ทนายความ)
   • 40(7): รับเหมาก่อสร้าง
   • 40(8): เงินได้อื่น ๆ (ขายของออนไลน์, นักแสดง, YouTuber, ขายอสังหาริมทรัพย์)

ประเด็นที่นายจ้าง และ HR ควรรู้

ในปัจจุบัน เทรนด์การทำงานเปลี่ยนไป พนักงานจำนวนมากมีอาชีพเสริมหรือรายได้ช่องทางอื่น ๆ เพื่อรับมือกับค่าครองชีพ ดังนั้น HR อาจพบว่าพนักงานมาขอหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) เพื่อนำไปยื่นแบบ

สิ่งที่นายจ้างควรทำคือ:

1. ออกหนังสือรับรอง 50 ทวิ ให้ถูกต้องและครบถ้วน โดยระบุยอดเงินได้และภาษีที่หักไว้ทั้งหมด
2. ให้คำแนะนำเบื้องต้น หากทราบว่าพนักงานมีรายได้เสริม อาจแจ้งเตือนด้วยความหวังดีว่า 'อย่าลืมนำรายได้อื่นไปรวมยื่นใน ภ.ง.ด.90 ด้วยนะ' เพื่อป้องกันไม่ให้พนักงานโดนเรียกเก็บภาษีย้อนหลังจากการยื่นรายได้ไม่ครบถ้วน

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย

• “มีเงินเดือนต้องยื่น 91 เท่านั้น” ไม่จริง หากมีเงินเดือน + ขายของออนไลน์ ต้องยื่น 90 โดยนำยอดเงินเดือนไปกรอกรวมในแบบ 90 ได้เลย (แบบ 90 ครอบคลุมกว่า)
• “ยื่นผิดแบบ จะโดนปรับไหม” หากยื่นผิดแบบแต่คำนวณภาษีถูกต้องและครบถ้วน สรรพากรอาจอนุโลมหรือให้ยื่นเพิ่มเติมได้ แต่ทางที่ดีควรเลือกให้ถูกตั้งแต่แรกเพื่อความรวดเร็วในการขอคืนภาษี

การยื่นภาษีให้ถูกต้องไม่ใช่แค่หน้าที่ตามกฎหมาย แต่ยังช่วยลดความเสี่ยงในการถูกตรวจสอบย้อนหลัง ทั้งในมุมของพนักงานเองและภาพลักษณ์ขององค์กร การทำความเข้าใจความแตกต่างเล็ก ๆ น้อย ๆ เหล่านี้ จะช่วยให้ช่วงฤดูกาลภาษีผ่านไปได้อย่างราบรื่นและสบายใจสำหรับทุกคน